Ο Σίσυφος στις κερασιές

 Άρχισε να τρέχει πίσω της, την ίδια στιγμή που η πέτρα ξέφευγε από τον έλεγχό του. Για άλλη μια φορά κατρακυλούσε στην πλαγιά, κι εκείνος την ακολουθούσε με το βήμα τουγοργό. Και πάλι από την αρχή. Να ακινητοποιήσει την πέτρα, να την οδηγήσει στους πρόποδες του βουνούαπ’ όπου ξεκινούσε κάθε φορά, να την ανεβάσει ξανά ως την κορυφή. Αυτή η παράξενη εικόνα ήρθε ασυναίσθητα στον νου μου διαβάζοντας τη σύντομη μεν, αρκετά πυκνή και γόνιμη δε, ποιητική σύνθεση του Χρήστου Κολτσίδα, Η καρδιά του σαμουράι – Δεκάξι ασκήσεις ψυχραιμίας.

Θα ήθελα όμως να ξεκινήσω με μια προσωπική ιστορία.

Ήταν Δεκέμβριος του 2023, λίγες μέρες πριν απ’ τα Χριστούγεννα στη χιονισμένη Ζυρίχη, όταν βρέθηκα για πρώτη φορά να παρατηρώ από κοντά μια όψη της ιαπωνικής κουλτούρας. Τον τρόπο με τον οποίο η τελετουργία του τσαγιού προσπαθεί να ξορκίσει το κακό, εν αναμονή ειδήσεων για την υγεία ενός ανθρώπου. Το μέτρημα των γραμμαρίων, η ακρίβεια στη θερμοκρασία και στον χρόνο, ο καθαρισμός του κουταλιού πριν από κάθε νέο βράσιμο. Η ακρίβεια των κινήσεων ως αντιστάθμισμα της αδυναμίας ελέγχου της ζωής. Γυρίζοντας σπίτι μου το βράδυ με τα πόδια, θυμάμαι, αναρωτήθηκα αν αυτή η πειθαρχία αποτελεί μια πραγματική νίκη πάνω στον φόβο του θανάτου ή απλά μια τελετουργική απόπειρα απόκρυψηςτης αδυναμίας μας απέναντί του.

Τον ίδιο μήνα, οι Εκδόσεις Θράκα κυκλοφόρησαν το εν λόγω βιβλίο.«Με τον Σαμουράι κάτσαμε στο πάτωμα.// Άναψα την ξυλόσομπα,// του ‘δωσα τσάι του βουνού,// κάστανα και καρύδια.// ‘Ωραία κι η δικιά σας τελετή του τσαγιού’,// βροντοφώναξε», γράφει ο Κολτσίδας στο ποίημα «Τελετή του τσαγιού» (σ. 21). Και στο μυαλό μου έπλασα μια δική μου, υποθετική, ελληνική ανταπόδοση της μέρας εκείνης του Δεκέμβρη.

Με έναν περίεργο τρόπο, το βιβλίο που κρατώ στα χέρια μου ίσως ασχολείται με ένα παρόμοιο ερώτημα. Μπορεί ο άνθρωπος να συγκροτήσει έναν προσωπικό κώδικα ζωής που θα τον συμφιλιώσει με όσα δεν μπορεί να ελέγξει; Ή μήπως η ίδια αυτή προσπάθεια αποτελεί έναν ακόμη τρόπο να επιβληθεί στο ανεξέλεγκτο της ύπαρξής του;Ο Κολτσίδας φαίνεται να διερευνά τη δυνατότητα διάπλασης του εαυτού απέναντι στο χάος, στη φθορά και στον καιρό που έτυχε για τον καθένα μας. Για τον σκοπό αυτόν επιστρατεύει την αρχετυπική φιγούρα ενός σαμουράι, την πειθαρχία και τις τελετουργίες του. Χωρισμένη σε δύο μέρη, η ποιητική σύνθεση αναπτύσσεται σε δύο συμπληρωματικές κινήσεις. Στην πρώτη, ο σαμουράι συγκροτεί τον κώδικαζωής του μέσα από την άσκηση και τη μοναχικότητα. Στη δεύτερη, τον μεταφέρει στη ζωή κι ανάμεσα στους ανθρώπους, εκεί όπου ο κώδικας που έχει αναπτύξει, τώρα δοκιμάζεται κι αμφισβητείται.